اولین فیلم: آبی ورابی در سال 1309

اولین کارگردان مرد:آوانس اوگانیانس فیلم آبی ورابی

اولین کارگردان زن:شهلا ریاحی با فیلم مرجان در سال1335

اولین بازیگر مرد:محمد ضرابی فیلم آبی ورابی

اولین بازیگر زن:صدیقه سامی نژاد فیلم دختر لر

اولین تهیه کننده:گریشا ساکوارلیدزه فیلم آبی ورابی

اولین نویسنده: آوانس اوگانیانس فیلم آبی ورابی

اولین فیلمبردار:ابراهیم خان عکاس باشی

اولین فیلم ناطق:دختر لر سال 1312

اولین صدابردار:بهرام ایرانی دختر لر

اولین مدرسه سینمایی: توسط آوانس اوگانیانس در سال 1308

اولین مجله سینمایی:سینما ونمایشات در سال1309

اولین فیلم دوبله شده:در سال1326 توسط اسماعیل کوشان

اولین فیلم رنگی: گرداب از حسن خردمند در سال1332

اولین فیلم جنگی:میهن پرست از غلام حسین نقشینه بر اساس زندگی سروان محمد درم بخش

اولین فیلم محصول مشترک: جدال در مهتاب به کارگردانی انزو دی وینچنسود در سال1342

اولین فیلم بلند مستند:خانه خدا به کارگردانی ابوالقاسم رضایی،جلال مقدم واحمد شیرازی

درباره داریوش مهرجویی به بهانه سنتوری

مهرجویی یعنی سینما همین. این جمله ای است که محمد رضا شریفی نیا برای معرفی داریوش مهرجویی به کار می برد. همین یک جمله کوتاه نشان دهنده توانایی ها وخلاقیت های مردی است که چهار دهه درخشان در سینمای ایران را تجربه کرده است.چهار دهه ای که صدها فیلم بزرگ وکوچک با کارگردانانی متفاوت ساخته شده است.کارگردانی که به حق از طرف بسیاری از نویسندگان ومنتقدان به همراه مسعود کیمیایی مهمترین و تاثیر گذارترین افراد در تاریخ سینمای ایران به شمار می آید.بدنیست بدانید فیلم گاو که دومین فیلم داریوش مهرجویی است همواره در نظر سنجی های بهترین فیلمهای تاریخ سینما جزو بهترین ها بوده است. مهرجویی با داشتن68 سال((متولد: 17/8/1318))همچنان با دلی جوان وبا روحیه ای بالا مشغول فیلمسازی است.او از جمله معدود کارگردانانی است که درطول فعالیت هنری خود در سینما که بسیار طولانی بوده همواره خود را درسطح بالایی قرار داده وفیلمهایی ساخته که کمتر کسی توانسته به راحتی از کنارشان بی تفاوت عبور کند.شاید اگر فیلم هایی چون الماس33 ومیکس در کارنامه او نادیده بگیریم او هیچگاه از سطح یک کارگردان استثنایی پایین نیامده وتقریبا می توان گفت او در هر ژانر وموضوعی که فیلم ساخته،به خوبی توانسته با مخاطب ارتباط برقرار کرده و آنان را با خودهمراه سازد.توجه به این نکته هم ضروری است که الماس 33 اولین فیلم مهرجویی بود.با نگاهی به آثار داریوش مهرجویی می توان دریافت که او استاد مسلم تمامی ژانرهاست و به خوبی ذائقه مخاطب را می شناسد.تنها اوست که می تواند در فیلمهایش مفاهیم فلسفی را بیان کند بدون اینکه مخاطب عام آنرا پس بزند.دلیل این ادعا استقبال مردم از فیلم های روشنفکرانه او چون هامون است وتنها اوست که می تواند در کنار پرداختن به موضوعات کمدی مسائلی چون واقع گرایی و اجتماع گرایانه را به نمایش در بیاورد. نگاهی به کمدی هایی چون اجاره نشینها و یا مهمان مامان بیاندازید تا اثبات ادعای نگارنده ثابت شود.واقع کدام کارگردان این هنر را دارد که در فیلمش رقص وآواز را نشان دهد بدون اینکه به ابتذال کشیده شود.در مورد مهرجویی می توان گفت که او یک کارگردان مولف است وشاخصه های کاری خودش را در تمامی آثارش می توان دید.شاخصه هایی وچون استحاله آدمها فیلم که به نوعی به پایان راه رسیده اند واغلب جزو افراد روشنفکر هستنید. اطلاق کلمه مولف به یک کارگردان چیز کمی نیست به غیر از بزرگانی چون بهرام بیضایی ومرحوم علی حاتمی و چند نفر دیگردر موردکدامیک از کارگردانان می توان مولف بودن را نسبت داد.داریوش مهرجویی با ساخت 22 فیلم سهم بزرگی درپیشرفت سینمای سینمای ایران دارد،فیلمهایی که هرکدامشان بار مضوعی خاصی را در می گیرند.ازکمدی اجتماعی چون گاو وآقای هالو گرفته تا فیلم روشنفکرانه وجهانی چون پستچی وکمدی های سرراست چون مهمان مامان واجاره نشینها ،فیلمهای اجتماعی مانند پری وسارا،فیلم فلسفی چون هامون واین اواخر تراژدی موزیکال سنتوری نشان از هوش بالای کارگردان در ارائه فیلمهای مختلف دارد .نکته ای جالب که در مورد بازیگران این فیلم می توان گفت اضهار نظر بهرام رادان است که گفته سطح بازی بازیگران این فیلم در حد بسیار بالایی بوده و من هر بار سعی میکردم در هنگام بازی در مقابل آنها کم نیاورم!((به نقل از ماهنامه نقش آفرینان)).صحبت از سنتوری شد آخرین ساخته داریوش مهرجویی که دلیلی برای نوشتن این مطلب است. در مورد سنتوری حرفهای بسیاری می شود گفت.فیلمی که دو جبهه کاملا مختلف برای آن وجود دارد.گروه اول کسانی هستند که سنتوری را شاهکار مهرجویی میدانند وآنرا با هامون مقایسه می کنندو گروهی دیگر که آنرا یک اثر متوسط به شمار آورده اند که البته دلیل این گروه نه به خاطر فیلم که به خاطر شخص مهرجویی است.چرا که بسیاری معتقدند اگر این فیلم را کارگردان دیگری می ساخت اثری عالی در کارنامه اش به شمار می رفت اما برای مهرجویی که فیلمهای استثنایی چون گاو،درخت گلابی،اجاره نشنیها وهامون را ساخته اثری معمولی به شمار می آورند که قضاوت در مورد این فیلم به خوانندگان عزیز واگذار می شود.